Utrzymanie broni


Na zestaw przyborów do czyszczenia broni składa się:

1. stół do czyszczenia
2. łożysko do czyszczenia wz. 28 i łożysko uniwersalne
3. wyciory
4. sznur do czyszczenia
5. wkładka ochronna
6. ochraniacz wylotu
7. drewienka

ad 1. Stół (rys. 1) służy do rozmieszczania rozłożonej broni w czasie czyszczenia, zamocowania łożysk do czyszczenia oraz do przechowywania środków i przyrządów do czyszczenia. W przypadku braku stołu do czyszczenia można użyć zwykłego stołu lub ławki.

           Stół do czyszczenia

ad 2. Łożysko wz. 28 (rys. 2) służy do zamocowania karabina w czasie czyszczenia i natłuszczania lufy.

         Łożysko wz. 28

Łożysko uniwersalne (rys. 3) służy do umocowania lufy karabina maszynowego w czasie czyszczenia.

         Łożysko uniwersalne

ad 3. Śruba imadłowa (rys. 4) służy do zamocowania łożyska do stołu lub ławki.

         Śruba imadłowa

ad 4. Wyciory

- stalowy (rys. 5) służy do czyszczenia przewodu lufy karabina i karabina maszynowego w czasie czyszczenia koszarowego i na strzelnicy.

Wycior stalowy         

- składane do karabina/ka (rys.6) służą do czyszczenia przewodu lufy w polu jedynie w razie braku sznura.

Wycior składany

- drewniany (rys. 7) służy do czyszczenia komory nabojowej karabina/ka i karabina maszynowego

Wycior drewniany

- kątowy (rys. 8) służy do czyszczenia komory nabojowej karabina maszynowego w polu i na strzelnicy

Wycior kątowy

- mosiężny (rys. 9) służy do czyszczenia lufy pistoletu (rewolweru)

Wycior mosiężny

ad 5. Sznur do czyszczenia (rys. 10) służy jedynie do czyszczenia karabina/ka i karabina maszynowego w polu.

          Sznur do czyszczenia

ad 6. Wkładka ochronna (rys. 11) zabezpiecza komorę nabojową oraz wyrzutnik i zaczep zamkowy od uszkodzeń w czasie czyszczenia. Wkłada się ją w miejsce zamka.

        Wkładka ochronna

ad 7. Ochraniacz wylotu (rys. 12) zabezpiecza wylot lufy od starcia przy czyszczeniu. Czyszczenie lufy sznurem bądź wyciorem bez ochraniacza jest zabronione.


        Ochraniacz wylotu

ad 8. Drewienka (rys. 13) służą do czyszczenia wszystkich szczelin i zagłębień, do których jest utrudniony dostęp.


          Drewienka

Do czyszczenia i natłuszczania broni używamy:

1. olej N5 i wazelina techniczna
2. pakuły
3. szmaty
4. czysta ciepła woda
5. pokost lniany i maź
6. pasta woskowa, smar B i smar M

ad 1. Olej służy do czyszczenia i natłuszczania broni użytku bieżącego. W polu, kiedy brak jest oleju N5, zastępczo wolno używać olejów konopnego, słonecznikowego, badź nafty zmieszanej z niesolonym łojem baranim lub wołowym. Kiedy olej N5 jest już dostępny wtedy zmywamy nim smary zastępcze, a nastepnie natłuszczamy nim broń. Wazelina techniczna służy do natłuszczania broni zmagazynowanej.
ad 2. Pakuły służą do czyszczenia i nanoszenia konserwantów w przewodzie lufy i komorze nabojowej.
ad3. Szmaty służą do czyszczenia wszystkich części broni z wyjątkiem przewodu lufy i komory nabojowej.
ad 4. Czysta woda służy do przemywania, chłodnicy i wodników karabina maszynowego, jeżeli użyto soli w czasie mrozów. Po przemyciu należy chłodnicę dokładnie wysuszyć poprzez otwarcie wlewnika i wylewnika.
ad 5. Pokost lniany służy do natłuszczania części drewnianych broni, by je zabezpieczyć przed wpływami atmosferycznymi. Do pokostu można dodać 15% terpentyny.
Maź służy do zasklepiania szczelin między łożem, a lufą oraz pokrycia dna łożyska karabina pod lufą.
ad 6. Pasta woskowa służy do natłuszczania skórzanego oporządzenia użytku bieżącego.
Smarów używa się do natłuszczenia oporządznia w razie stwierdzenia łamliwości bądź stardniania skóry. Smaru B używa się do oporządzenia bieżącego, smaru M do oporządzenia magazynowego.


Nadzór nad czyszczeniem


Czyszczenie broni odbywa się pod ogolnym nadzorem oficera i bezpośrednim kierownictwem podoficera.


Rodzaje czyszczenia


Rozróżniamy rodzaje czyszczenia:

1. rusznikarskie
2. koszarowe zwykłe lub pełne
3.na strzelnicy – przed strzelaniem i po strzelaniu

4. polowe

ad 1. Czyszczenie rusznikarskie przeprowadza rusznikarz po powrocie oddziału z ćwiczeń letnich oraz na osobne zarządzenie według przepisów służbowych 220-1038-1039.
ad 2. Czyszczenie koszarowe zwykłe przeprowadza się po każdych ćwiczeniach, jednakże tylko gdy broń nie uległa zamoczeniu lub jest mało zanieczyszczona.
Czyszczenie koszarowe pełne przeprowadza się:
- po strzelaniu (po powrocie do koszar)
- po ćwiczeniach, w których broń uległa zamoczeniu lub wyjątkowemu zanieczyszczeniu
- przed oddaniem do magazynu
- przed zarządzonym przeglądem
Czyszczenie koszarowe pełne, broni zmagazynowanej, oddziały powinny przeprowadzac co 3 miesiące.
ad 3. Czyszczenie na strzelnicy przeprowadza się po przybyciu na strzelnicę i po strzelaniu, gdy lufa lufa ochłodziła się na tyle, ze można ją trzymać w ręku.ad 4. Czyszczenie polowe przeprowadza się w czasie ćwiczeń polowych i działań wojennych.


Sposoby czyszczenia


Czyszczenie części metalowych.


Usuwanie kurzu i brudu odbywa się za pomocą czystej szmatki. Brud stwardniały rozmiekczyć olejem N5. Części pokryte farbą, cyną lub lakierem oraz części mosiężne czyścić czystą szmatą lub pakułami.

Usuwanie wilgoci. Broń zamoczoną lub zawilgotniałą należy natychmiast po powrocie do koszar do sucha szmatą.

Usuwanie rdzy. Rdzęwykrywa się okiem lub poprzez pociągnięcie po powierzchni metalu czystą, białą szmatką, a w przewodzie lufy – czystym kwaczem.

Ciemnoceglasty nalot na szmatce lub pakułach świadczy o obecności rdzy.

Rdzę na częściach składowych broni usuwa się szmatką nasyconą olejem N5, a w przewodzie lufy kwaczem nasyconym olejem N5. Jesli rdza nie znika, pozostawić natłuszczoną broń w ciepłym suchym miejscu i czyścić w następnym dniu. Czynność tę powtarzać dopóty, dopóki rdza nie zniknie. Po jej usunięciu oglądać broń w ciągu 2-3 dni, czy nie pojawiła się znowu. Jeśli rdzy nie można usunąć w sposób podany wyżej, broń należy oddać do warsztatu rusznikarskiego. W porę usunięta rdza pozostawia jedynie plamy lub lekkie blizny, zaniedbana pozostawia wżery.

Usuwanie plam lub blizn po rdzy jest niedozwolone.

Dokładność czyszczenia. Czyszczenie musi być dokładne, lecz ne nadmierne. Nadmierne czyszczenie przewodu lufy powoduje rozkalibrowanie przewodu, nadmierne czyszczenie powierzchni czernionych wywołuje starcie czerni.


Czyszczenie lufy.


Do czyszczenia lufy sporządza się kwacz z pakuł. Kwacz przeciąga się przez uszko wycioru lub sznura. Kwacz musi wypełniać uszko wyciora tak, aby pakuły nie były zbyt ściśnięte, końce kwacza powinny wystawać z obu stron około 10 cm. Grubość kwacza powinna być taka aby przesuwanie go przez przewód lufy odbywało się z pewnym wysiłkiem.

Kwacz przed przystąpieniem do czyszczenia musi byc oczyszczony z kurzu i paździerzy. Trzepanie kwacza przeprowadzać w pewnej odległości od czyszczonej broni.

Po wytrzepaniu kwacza natłuścić go olejem N5 poprzez zanurzenie go w oleju nalanym na pokrywę blaszanki. Przed przystąpieniem do czyszczenia z kwacza musi musi odpłynąć nadmiar oleju.

Wycior przesuwa się prawą ręką, lewą przytrzymuje się chwyt opory łożyska, lewą nogę wysunąć do przodu, tułów przesuwać do przodu lub do tyłu w zależności od ruchu wyciora.

Kwacz należy przesuwać, przed przewód lufy, ruchem ciągłym i powolnym. Musi być on przeciągnięty przez cały przewód lufy, aż do oparcia się o wkładkę ochronną. Wycior należy trzymać za rączkę, aby pręt z kwaczem mogły się obracać swobodnie w przewodzie lufy.

Pierwszy kwacz przeciąga się przez lufę 3 razy, po czym zmienia się go na nowy w przypadku dalszego czyszczenia (koszarowe pełne bądź przed strzelaniem). Następne kwacze wykorzystywać z obu stron (po trzykrotnym przetarciu obracać na stronę wewnętrzną) i z każdej strony natłuszczać.

Przy czyszczeniu lufy przy pomocy sznura zwracać uwagę aby nie załamywal się na krawędzi broni bądź ochraniacza – musi być przeciągany prosto.

Suchego kwacza używa się:

- przyczyszczeniu na strzelnicy przed strzelaniem (wcześniej użyć kwacza natłuszczonego)
- przy czyszczeniu koszarowym przed przeglądem technicznym
- dla usunięciu smaru z przewodu lufy karabina/ka na wartowni

Wskazówki

Przewod lufy należy badać od wlotu i od wylotu kierując ją pod światło. W razie wątpliwości przeciąga się przez nią suchy kwacz. Jeśli jest on czyst jak nieużywany oznacza to, ze jest ona czysta.

Zamelchiorowane lub zaołowione lufy karabinków sportowych czyści rusznikarz.

Po ukończeniu czyszczenia przed natłuszczeniem podoficer przegląda broń, zwracając uwagę na czystość przewódu lufy i komory nabojowej.

Przed strzelaniem przewód lufy należy dokładnie przeczyścić do sucha oraz sprawdzić czy nie ma w niej zanieczyszczeń, które mogły by spowodować uszkodzenie (rozdęcie bądź rozerwanie) lufy.

Po strzelaniu należy lufę przeczyścić natłuszczonym kwaczem. Po powrocie do koszar, nie później niż 6-8 godzin po pierwszym czyszczeniu, przeprowadzić czyszczenie pełne. Przez 2-3 kolejne dni należy przeczyszczać lufę codzienie. Jeśli nie pojawiła się rdza zaprzestać dalszego czyszczenia.


Czyszczenie i pokostowanie części metalowych.


Czyszczenie. Kurz i brud usuwa się czystą szmatką.

Pokostowanie. Pokostowanie części drewnianych ma na celu zabezpieczenie ich od wpływów atmosferycznych. Przed pokostowaniem drewno oczyścić szmatką i w razie potrzeby wysuszyć.

Pokost nanosi się i rozprowadza reką (wylewając kilka kropel na dłoń bądź drewno). Należy dbać o to by robić to równomiernie po całej powierzchni. Wcierać silnie w drewno aż do sucha kolistymi ruchami. Po wtarciu tworzyon gładką i szklistą powierzchnię.

Pokostowanie części drewnianych użytku bieżącego należy przeprowadzać, od października do marca, raz na 2 tygodnie, a w pozostałych miesiącach raz na tydzień.


Zasklepianie szczelin.


Zasklepianie szczelin między częściami drewnianymi a metalowymi chroni przed dostępem wilgoci i zanieczyszczeń do niewidocznych powierzchni.

Zasklepianie szczelin wykonje rusznikarz i odbywa się to przy czyszczeniu rusznikarskim.


Natłuszczanie części metalowych.


Natłuszczanie chroni broń przed rdzewieniem.

Przed natluszczaniem broń musi być starannie wyczyszczona i przejrzana.

Natłuszczanie broni polega na pokryciu jej części stalowych nieprzenikliwą powłoką oleju (broń użytku bieżącego) lub wazeliny technicznej (broń zmagazynowana). Części stalowe muszą być stale natłuszczone. Jedynymi przypadkami kiedy przewód lufy jest odtłuszczony to strzelanie i warta.


Czyszczenie przedmiotów skórzanych, lnianych, brezentowych itp.


Przedmioty skórzane, lniane i brezentowe czyści się miękką szczotką włosianą lub miękką szmatką.

Wilgotne przedmioty z brezentu i lnu suszy się rozwieszone w suchym ciepłym miejscu. Nie wolno suszyć przy piecu bądź na słońcu.

Przedmioty skórzane natłuszcza się raz na 4-6 tygodni pastą woskową przy pomocy szmatki. W razie stwierdzenia łamliwości bądź stwardnienia skóry używa się smarów B bądź M. Smar wciera się od strony lica przy pomocy miękkiej szmatki bądź miękkiej krótkowłosej szczotki.




Źródło: "Regulamin artylerii. Wyszkolenie piesze i strzeleckie" wydanie 1938

Przemysław Michalski