Moździerz wz. 31

Historia

    Pierwszy moździerz polskiej konstrukcji opracowano w Wytwórni Maszyn Precyzyjnych “Avia” w Warszawie. Konstrukcyjnie nie różnił się znacząco od francuskiego wz. 18. Pod koniec 1926 roku złożono nań zamówienie w ilości 20 sztuk. Zamówienie to powiększono do 186. Moździerz wszedł do produkcji jako moździerz wz. 28. Dalsze prace nad jego ulepszaniem przerwał zakup licencji na moździerz francuskiej firmy Stokes-Brandt. Na tą decyzję miały wpływ problemy prawne pomiędzy stroną polską, a w/w firmą. Wynikały z naruszenia patentu dotyczącego amunicji moździerzowej do moździerza wz. 18.
Podobnie jak w przypadku rkm wz. 28 tutaj również kupiono pewną partie (150 sztuk) gotowych moździerzy. W Instytucie Badań Materiału Uzbrojenia opracowano warunki techniczne produkcji, samą produkcję umieszczono w fabryce Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki w Pruszkowie. Amunicję dostarczały Starachowickie Zakłady Gorniczo-Hutnicze, a celowniki wz. 31 i poziomice wz. 31 Polskie Zakłady Optyczne S.A. Moździerz otrzymał oznaczenie wz. 31. Moździerz został przystosowany do produkcji w małych zakładach mechanicznych. Do jego produkcji zaczęto używac staliwa i rur, używanych w wiertnictwie, uzyskując przez to oszczędności.

 Moździerz wz. 31

Przeznaczenie

Moździerz był na uzbrojeniu plutonu broni towarzyszącej, wchodzącego w skład kompanii karabinów maszynowych. Pluton składał się z 2 działonów.
Przeznaczony był do:

- zwalczania nieprzyjacielskich gniazd ciężkich karabinów maszynowych, broni towarzyszącej, dział piechoty za ochronami, stanowisk w głębokich okopach itp.
- zwalczania gniazd ogniowych i oporów przeciwnika, także w terenach otwartych, jeżeli dla własnych działań stanowią one poważną przeszkodę, a zadania tego nie może w odpowiednim czasie wykonać inna broń
- wykonywania wyrw w przeszkodach (granatami ciężkimi)

W wyjątkowych wypadkach:

- do uzupełniania w terenie ognia ciężkich karabinów maszynowych i do zamknięcia wyjść z jarów, mostów i innych ciaśnin, przy stwierdzeniu dużych zgrupowań i stłoczeń nieprzyjacielskich sił żywych
- do zadymiania, oświetlania i sygnalizowania przy użyciu pocisków specjalnych.

Obsługa i jednostka ognia

Obsługa działonu moździerzy składa się z:

- działonowego
- celowniczego
- ładowniczego
- pomocniczego
- 2 amunicyjnych
- woznicy biedki amunicyjnej
Prócz tego dowódca kompanii karabinów maszynowych przydziela zależnie od potrzeb obsługę punktu amunicyjnego z obsługi zapasowej kompanii karabinów maszynowych.

Jednostka ognia dla działonu moździerza wynosi 25 granatów.

                                        Moździerz wz. 31                               Moździerz wz. 31

Działanie moździerza


    Po wprowadzeniu pocisku brzechwą w wylot lufy, pocisk opada pod wpływem własnego ciężaru w dół i uderza spłonką w wystający grot. Spłonka zapala ładunek prochu, a powstałe w wyniku spalania gazy powodują wurzucenie granatu z lufy.


Budowa


    Monoblokowa lufa, z gladkim przewodem lufy, zakończona zamkiem, którego kulista część z dwoma spłaszczeniami osadzana jest w jednym z trzech gniazd płyty oporowej. Dwójnóg łączy się z lufą za pomocą obroży znajdującej się w przedniej jej części. Nogi dwójnogu zakończone są stopami z ostrogami (do pewnego osadzenia w gruncie). Mechanizmy podniesienia lufy (system śrubowy) i wyrównawczy (łączy korpus dwujnogu z jedną z jego nóg, służy do poziomowania lufy w kierunku poprzecznym) zamontowane są na dwójnogu. Mechanizm kierunkowy zamontowany jest w części głowicowej mechanizmu podniesienia. Nogi dwójnogu połączone są, w dolnej części, ze sobą przy pomocy spiralnej sprężyny i łańcucha. Płyta oporowa zaopatrzona jest w ucho transportowe, a od spodu w lemiesz do pewnego osadzenia w gruncie.

Dane techniczne:

Kaliber 81 mm

Długość:

        Długość lufy 1260 mm

Masa:

        Masa całkowita ok. 60 kg

        Masa lufy 20 kg

        Masa dwujnogu 22 kg

        Masa podstawy 18 kg

        Masa granatu zwykłego 3,2 kg

        Masa granatu ciężkiego 6,5 kg

Prędkość początkowa granatu 70 do 210 m/sek

Donośność:

        Donośność granatu zwykłego 3000 m


          Donośność granatu ciężkiego 1200 m

Szybkostrzelność:

        Szybkostrzelność praktyczna

            - granat zwykły 10 strz/min

            - granat ciężki 5 strz/min.


                                  Moździerz wz. 31           Moździerz wz. 31             Moździerz wz. 31

Jako ciekawosta zdjęcie francuskiej obsługi moździerza Stokes-Brandt.

Moździerz wz. 31
  
Źródła: A. Konstankiewicz "Broń strzelecka..." Lublin 2003
"Regulamin piechoty" cz. III wydanie 1937
"Podręcznik dowódcy plutonu" wydanie 1938

Przemysław Michalski