Ckm wz. 30

Historia


   Duża różnorodność wzorów (5) używanych, w Wojsku Polskim, ciężkich karabinów maszynowych zaowocowała pracami nad ujednoliceniem tej broni. Początkowo władze wojskowe wybrały ckm Hotchkiss wz. 14. Kupiono pewną partię, dostosowano je do amunicji systemu Mausera oraz nadano oznaczenie wz. 25. Hotchkiss wykazywał kilka niedomagań i to spowodowało konieczność ponownego wyboru ciężkiego karabinu maszynowego. Konkurs, na ckm, rozpisano na przełomie 1927 i 28 roku. Wzięły w nim udział: Browning wz. 17 produkcji firmy Colt z Hartford, Browning wz. 17 z firmy Armstrong w Newcastle, Schwarzlose wz. 07/12/24 produkcji czeskiej, brytyjski Vickers wz. 09/27 oraz znany już Hotchkiss wz. 14/25. Konkurs miał dwa etapy. Przez pierwszy przeszły 2 ckmy Browning oraz Vickers. W lecie 1928 roku odbył się drugi etap i zwycięsko z niego wyszedł Browning wz. 17 firmy Colt.

Okazało się, że karabin ten nie został opatentowany w Polsce, więc postanowiono skopiować konstrukcję. Dokonało tego biuro Fabryki Karabinów w Warszawie, prace rozpoczęto w 1929. W trakcie kopiowania, oprócz przewymiarowania z cali na milimetry, opracowano i wprowadzono szereg poprawek i ulepszeń:

- karabin przystosowano do amunicji systemu Mausera
- wydłużono lufę oraz zmieniono nieco chłodnicę (wlewnik i sprzęgło węża parowego)
- zastąpiono celownik przeziernikowy szczerbinkowym typu krzywiznowego
- wydłużono chwyt i spust
- dodano wsporniki dla celownika kątomierza oraz dla muszki kołowej do strzelań przeciwlotniczych
- poprawiono zatrzask lufy
- zmniejszono masę trzonu zamkowego
- dodano kolbę do strzelań przeciwlotniczych.

W lecie 1930 roku 2 pierwsze sztuki przekazano do badań, zaś w 1931 w marcu, zakład opuściła partia 200 sztuk. Testy wykazały zbyt małą wytrzymałość sprężyn podajnika i zaczepu kurkowego. Problemy z ckmem sprawiały również taśmy z nierówno zataśmowaną amunicją.

Po wprowadzenieu poprawek ckm został skierowany do produkcji.

Do ciężkiego karabinu maszynowego opracowano 3 podstawy (dwie dla piechoty i jedną dla kawalerii). Pierwsza, będąca konstrukcją Zbrojowni nr 2, wz. 30 o masie 29,3 kg, trójnożna (układ 2 przednie i tylna) o nogach stałej dlugości. W nodze tylnej schowany był maszt przeciwlotniczy. Kolejna, będąca ulepszeniem podstawy wz. 30 oznaczona była wz. 34, ważyła 26,3 kg, miała chwyt do przenoszenia złożonej podstawy oraz dokonano w niej zmian w podnośnicy. Podstawa wz. 30, ze względu na swoją mase oraz niemożność transportu w rzędzie jucznym, nie spełniła wymagań Departamentu Kawalerii i nie została wprowadzona na uzbrojenie jazdy. W wyniku tego, pod koniec 32
roku, przedstawiono do prób dwa prototypy WR-2 oraz PC-33. Po przeprowadzonych w 1933 próbach wybrano podstawę PC-33 i po testach w jednostkach kawalerii oraz poprawkach jako wz. 36 skierowano do produkcji.

Ckm wz. 30 Ckm wz. 30
Ckm wz. 30 Ckm wz. 30

Przeznaczenie


      Ckm wz. 30 był najmniejsza jednostką ognia kompanii karabinów maszynowych. Zadaniem było niszczenie i obezwładnianie przede wszystkim środków ogniowych oraz sił żywych nieprzyjaciela, wsparcie ruchu własnych oddziałów, uniemożliwienie ruchu i ognia nieprzyjaciela.
Karabin maszynowy może wykonać następujące techniczne rodzaje ognia:

- punktowy zaryglowany
- punktowy odryglowany
- poszerzany
- pogłębiany
- posiewny

Obsługa i jednostka ognia


Obsługa pojedyńczego karabina maszynowego składa się z:

- karabinowego
- celowniczego
- taśmowego
- pierwszego amunicyjnego
- drugiego amunicyjnego
- pomocniczego
- woźnicy biedki amunicyjnej

Obsługa wskutek strat jest uzupelniana z obsługi zapasowej kompanii, a w wyjątkowych wypadkach z najbliższego oddziału strzeleckiego. Na karabinowego i celowniczego moga być wyznaczani tylko, odpowiednio wyszkoleni, żołnierze z kompanii karabinów.

Jednostka ognia pojedyńczego karabinu wynosi 2000 nabojów, zataśmowanych w 330 nabojowe taśmy i przenoszona w 6 skrzynkach, w tym 20 sztuk nabojów niezataśmo- wanych.

Działanie ckmu


Karabin działa na zasadzie wykorzystania energii krótkiego odrzutu lufy z suwadłem. W trakcie strzału zamek jest zaryglowany.

Budowa


      Karabin składa się z komory zamkowej, lufy osłoniętej chłodnicą oraz trójnożnej podstawy. Komora zamkowa mieści suwadło, zamek, mechanizm kurkowy, mechanizm dosyłający oraz mechanizm spustowy. Na komorze umieszczone są szczerbinka, podstawa celownika kątomierza oraz tylce z chwytem. Na chłodnicy umieszczona jest muszka, podstawa pod muszkę kołową oraz korki wlewnika i wylewnika. Lufa zakończona jest stożkowym tłumikiem płomienia. Trójnożna podstawa ma przednie nogi zakończone ostrogami i lemieszami, a tylną lemieszem. W tylnej nodze jest maszt do strzelań p-lot. Zwieńczenie podstawy zawiera ślizgacz oraz rygle poziomy i pionowy.

Ckm wz. 30

Dane techniczne


Kaliber 7,92 mm

Długość:

        Długość broni 1200 mm

        Długość lufy 720 mm

Masa:

        Masa broni 21 kg

        Masa lufy 1,58 kg

        Masa podstawy wz. 34 26,3 kg

        Masataśmy 330 nabojowej 8,3 kg

Celownik:

        Najniższy 300 m

        Najwyższy 2000 m

Prędkość początkowa pocisku 845 m/sek.

Donośność:

        Maksymalna 4500 m

Szybkostrzelność:

        Szybkostrzelność praktyczna 400 do 450 strz./min

Ckm wz. 30       Ckm wz. 30       Ckm wz. 30    Ckm wz. 30

Źródła: A. Konstankiewicz "Broń strzelecka..." Lublin 2003
Z. Gwóźdź, A. Zarzycki "Polskie konstrukcje broni strzeleckiej" SIGMA NOT 1993
Przegląd Piechoty rok 1931, zeszyt 5
"Podręcznik dowódcy plutonu" wydanie 1938

Przemysław Michalski