Armata polowa 75 mm wz. 02/26

Historia

      Różnorodność sprzętu artyleryjskiego znajdującego się na wyposażeniu WP, tuż po zakończeniu działań wojennych z Rosją Sowiecką, była przeogromna. Armaty francuskie 75 mm wz. 97, niemieckie 77 mm wz. 96/nA oraz 16, włoskie 75 mm wz. 06R oraz rosyjskie 76,2 mm wz. 02. To tylko jesli weźmiemy pod uwage armaty polowe. Dochodziły jeszcze armaty ciężkie kilku typów oraz haubice polowe. Słowem sprzęt artyleryjski wszystkich zaborców i kilku innych państw. Przywiezione wraz z armią gen. Hallera armaty francuskie wz. 97 oraz ich systematyczne dostawy sprawiły, że uznano ją za podstawową w pułkach artylerii polowej (późniejsze artylerii lekkiej). Na początku lat dwudziestych w pułkach artylerii konnej jako standardową uznano armatę rosyjską wz. 02. Według ewidencji w 1923 WP posiadało ich 523 sztuki. Dla zdobycia doświadczenia konstrukcyjnego postanowiono poddać je remontowi i wprowadzić również w artylerii piechoty, zwanej również towarzyszącą, w pułkach piechoty. Remontowi, który polegał na zmianie kalibru z 76,2 na 75 mm, poddano działa z wytwórni Putiłowskiej, Permskiej, Sormowskiej oraz Obuchowskiej. Zmianę kalibru osiągnięto w dwojaki sposób, albo poprzez wymianę rury rdzeniowej, albo wstawienie koszulki. Większość luf poddano wymienie rury rdzeniowej.

    Remont rozpoczął się w grudniu 1925 roku, a zakończył w czerwcu 1930. Wraz z remontem armat dostosowano do amunicji francuskiej przodki i jaszcze rosyjskie (dla piechoty) oraz włoskie (dla kawalerii). Równocześnie z remontem dział, poddano remontowi, w Fabryce Aparatów Optycznych i Precyzyjnych H. Kolberg i S-ka S.A., 300 sztuk kątomierzy panoramowych do armat rosyjskich. Umowę podpisano w lutym 28 roku, a sprzęt przekazano zamawiającemy w 1929, pomiedzy marcem, a grudniem.

        Armata, po remoncie, została oznaczona wz. 02/26, a w wyniku nabrania doświadczenia, w czasie remontu panoram, zakłady Kolberga rozpoczęły produkcję kątomierzy panoramowych wz. 28.


 Armata polowa 75 mm wz. 02/26


Przeznaczenie


Armata polowa była na uzbrojeniu plutonu artylerii piechoty, wchodzącego w skład każdego pułku piechoty. Pluton składał się z 2 działonów. Artyleria piechoty używana jest do walki poszczegolnymi działonami, rzadziej plutonami.
Armata przeznaczona była do:

- zwalczania pojedyńczych nieprzyjacielskich ciężkich karabinów maszynowych, broni towarzyszącej, dział piechoty, wozów pancernych, gniazd oporu itp. których ciężkie karabiny maszynowe i moździerze piechoty zniszczyć nie mogą z powodu zbyt malej siły niszczącej, a artyleria dywizyjna, z powodu trudności technicznych w strzelaniu do drobnych i szybko znikających celów w styczności z własną piechotą.

Obsługa i jednostka ognia

Obsługa działonu składa się z:

- działonowego
- celowniczego
- ładowniczego
- zamkowego
- nastawniczego
- 2 wręczycieli


Jednostka ognia dla działa 02/26 wynosi 60 pocisków.
                                                                      

Budowa

    Lufa armaty 02/26 zbudowana z rury rdzeniowej, obsady i płaszcza, wypozsżona w zamek śrubowo-zawiasowy osadzona jest w kołysce. Zamek posiada kurkowy mechanizm odpalający oraz samoczynny mechanizm zabezpieczający. W kołysce umieszczony jest hydrauliczno-sprężynowy mechanizm oporopowrotnika. Kołyska spoczywa na jednoogonowym łożu o kształcie czterościennego dźwigara.  Łoże wykonane jest ze stalowych blach łączonych nitowaniem i poprzecznymi sponami. Środkowa spona mieści dwuśrubowy mechanizm podniesienia, zaś mechanizm kierunkowy znajduje się po lewej stronie łożą. Łoże zakończone jest lemieszem i zaczepą, dodatkowo w swojej części tylnej  wzmocnione stalową nakładką.
Tarcza ochronna, o grubości 7 mm, mocowana do osi i łoża przy pomocy wsporników. Na czas marszu składa się zarówno górna, jak i dolną część tarczy.
Koła drewniane, z obręczami stalowymi, są osadzone na specjalnie wygiętej osi. Wygięcie wykonano w celu obniżenia środka ciężkości.
Przyrządy celownicze, obejmujące celownik, przyrząd kątów położenia z poziomnicą podniesień oraz kwadrant, przymocowane są do lewej ścianki kołyski.

Dane techniczne:

Kaliber 75 mm

Wymiary:

        Długość działa na stanowisku 4350 mm

       Długość lufy 2340 mm

        Szerokość działa 1820 mm

Wysokość działa 1630 mm

Masa:

        Masa bojowa  1097 kg

        Masa lufy 378 kg

        Masa zamka 20 kg

        Masa pocisku 6,3 - 7,9 kg

Prędkość początkowa granatu 70 do 210 m/sek

Donośność:

        Donośność granatu zwykłego 3000 m


          Donośność granatu ciężkiego 1200 m

Szybkostrzelność:

        Szybkostrzelność praktyczna

            - 10 strz/min

              

Źródła: A. Konstankiewicz "Broń strzelecka..." Lublin 2003
P. Matejuk "Wojskowe przyrządy optyczne II Rzeczypospolitej" Warszawa 1997
Regulamin piechoty cz. I wydanie 1933
Użyto rysunku autorstwa pana Adamam Jońcy

Przemysław Michalski